Wedstrijdzwempak: compressie, regels en levensduur
Een wedstrijdzwempak is geen strakker trainingspak, maar een ander product: stugger, dunner, gebonden aan het reglement van World Aquatics (het vroegere FINA) en met een levensduur die in wedstrijden wordt geteld in plaats van in maanden. Koop er pas een als je startvergunning en startlijst dat rechtvaardigen.
Wat een wedstrijdpak anders maakt
Drie eigenschappen scheiden een wedstrijdpak van een trainingspak. Ten eerste compressie: de stof drukt spierweefsel samen en houdt de romp in één lijn, waardoor je minder gaat "slingeren" in het water. Ten tweede de oppervlaktebehandeling, die water sneller afstoot en de wrijvingsweerstand verlaagt. Ten derde de constructie: naden worden gelijmd of gelast in plaats van gestikt, zodat er geen randje overblijft waar water op stuit.
Die drie eigenschappen kosten allemaal rek. Een wedstrijdpak zit daarom oncomfortabel op de kant en is bedoeld om kort voor de start aan te trekken. Voor baantjes en trainingen ben je beter af met een gewoon sportzwempak, dat in dezelfde stoffen verkrijgbaar is als de trainingsmodellen die je bij PBT terugvindt.
De reglementen in het kort
Sinds 2010 gelden er scherpe regels, opgesteld nadat polyurethaanpakken het wereldrecordboek onbruikbaar maakten. Ze gelden ook op nationale wedstrijden, omdat de KNZB en de Vlaamse zwemfederatie het reglement van World Aquatics overnemen.
| Onderwerp | Regel |
|---|---|
| Materiaal | Uitsluitend textiel; geen polyurethaan of neopreen |
| Bedekking dames | Niet voorbij schouder, niet voorbij de knie |
| Bedekking heren | Van navel tot maximaal de knie |
| Dikte | Maximaal 0,8 mm |
| Opwaartse kracht | Maximaal 0,5 newton |
| Sluitingen | Geen ritsen of andere hulpmiddelen om aan te trekken |
| Goedkeuring | Modelnummer op de goedkeuringslijst, met keurmerk op het pak |
Op elk goedgekeurd pak staat een gedrukt keurmerk met een uniek nummer. Ontbreekt dat, dan kan de kamprechter je diskwalificeren, ook als het pak zelf onschuldig oogt. Voor heren gelden dezelfde regels; die staan uitgewerkt bij de wedstrijdzwembroek.
Modellen verdwijnen van de goedkeuringslijst zodra een merk een serie uit productie neemt. Een pak van vijf jaar oud kan technisch prima zijn en toch niet meer op de actuele lijst staan. Vraag het na bij je vereniging voordat je met een tweedehands pak start.
Kniepak, beenpak of open rug
Binnen het reglement blijven er drie hoofdvormen over voor dames.
| Model | Bedekking | Sterk in |
|---|---|---|
| Kneeskin (kniepak) | Schouder tot knie | Sprint en middellange afstand; maximale compressie |
| Open back / open rug | Schouder tot lies, rug grotendeels vrij | Schoolslag en rugslag; meer schouderbeweging |
| Recordbreaker | Dichte schouderpartij, hoge beensnit | Zwemmers die de rug bedekt willen houden |
Rugslag- en schoolslagzwemmers kiezen vaker een open rug, omdat een gesloten schouderpartij het uitdraaien van de arm beperkt. Op de vlinderslag en de vrije slag weegt compressie in de bovenbenen zwaarder en wint het kniepak.
Maatkeuze: één tot twee maten kleiner
Wedstrijdpakken vallen bewust klein uit. De vuistregel is één maat kleiner dan je trainingspak, bij een kniepak vaak twee. Ga uit van de maattabel van het merk zelf en niet van je confectiemaat; zie de zwempak maattabel voor de omrekening tussen EU, UK en US.
Het pak hoort zo strak te zitten dat je er tien tot vijftien minuten over doet om het aan te trekken. Doe dat met droge handen, zonder ringen, en trek stukje bij beetje aan de stof in plaats van aan de banden. Een scheurtje in de zijnaad ontstaat vrijwel altijd door aan één punt te hard te trekken.
Reken op een kwartier voor het aantrekken plus tien minuten inzwemmen in het pak. Zit je er vlak voor de start nog in te wurmen, dan begin je met een hoge hartslag aan een race.
Levensduur: geteld in starts, niet in maanden
De compressie is het eerste wat verdwijnt. Een wedstrijdpak levert zijn beste prestatie in de eerste tien tot vijftien wedstrijden; daarna voelt het merkbaar losser rond de dijen. Beperk het gebruik daarom tot wedstrijden en het inzwemmen daarvoor.
| Gebruik | Compressie goed tot | Bruikbaar tot |
|---|---|---|
| Alleen wedstrijden, goed gespoeld | 10-15 starts | ±30 starts |
| Wedstrijden plus wekelijks trainen | 4-6 weken | ±3 maanden |
| Bewaard in een natte tas | enkele weken | onvoorspelbaar |
Spoel het pak direct na afloop in koud water, rol het in een handdoek en laat het plat drogen buiten de zon. Niet wringen, nooit in de droger en niet in de wasmachine. De volledige werkwijze staat bij zwempak drogen en zwempak wassen.
Wat het kost en wanneer het loont
Wedstrijdpakken zitten grofweg tussen € 90 en € 400. Het verschil zit in de mate van compressie, in gelaste naden en in de kwaliteit van de watervaste coating. Voor een zwemmer die per seizoen drie tot vier wedstrijden zwemt, is het instapniveau ruim voldoende: de tijdwinst van een duurder pak verdwijnt in de ruis van de startreactie en de keerpunten.
Zwem je nog geen limiettijden, dan levert een goedkoper trainingspak plus meer baanlengtes per week meer op dan een duur wedstrijdpak. Reken zelf mee met de methode uit goedkoop of duur.
Aantrekken zonder scheuren
Het aantrekken is de meest onderschatte handeling. Een wedstrijdpak scheurt zelden in het water en vrijwel altijd op de kant, in de eerste tien minuten. Werk in deze volgorde:
- Droge handen, geen ringen. Natte handen glijden weg, waardoor je met je nagels in de stof grijpt.
- Trek een been tegelijk op tot heuphoogte en verdeel de stof met vlakke handen over je dijen. Nooit aan één punt trekken.
- Werk in stappen van enkele centimeters rond de hele omtrek: eerst voor, dan achter, dan de zijkanten.
- Schouderbanden als laatste. Duw ze over je schouder in plaats van eraan te trekken.
- Controleer de plooien. Een plooi in de rug of de lies betekent dat de stof ergens klem zit; strijk hem glad voordat je verder omhoog werkt.
Bij een kniepak kost dit tien tot vijftien minuten. Laat je helpen als je er alleen niet uitkomt: iemand die de rug omhoog trekt terwijl jij de voorkant verdeelt, halveert de tijd.
De rest van je wedstrijduitrusting
Een wedstrijdpak staat zelden alleen. Wat er verder toe doet op een wedstrijddag:
| Item | Waarom | Let op |
|---|---|---|
| Trainingspak voor het inzwemmen | Spaart de compressie van het wedstrijdpak | Zie sportzwempak |
| Reservepak | Een scheur op de ochtend zelf is geen uitzondering | Zelfde maat, apart verpakt |
| Twee zwembrillen | Een gebroken bandje kost je een start | Zie zwembril kopen |
| Badmuts, eventueel twee over elkaar | Houdt de bril op zijn plek | Zie badmuts kopen |
| Extra handdoek | Warm blijven tussen de series | Afkoelen kost meer dan je denkt |
Trek het wedstrijdpak pas aan als je serie in zicht is en zwem er hooguit een paar banen op in. Elke minuut dat je erin rondloopt, kost compressie zonder dat het iets oplevert.
Tweedehands kopen
Wedstrijdpakken worden veel doorverkocht, vaak nadat een zwemmer een maat is gegroeid. Dat kan verstandig zijn, mits je drie dingen controleert. Ten eerste of het modelnummer nog op de actuele goedkeuringslijst staat. Ten tweede hoeveel starts erop zitten: boven de vijftien is de compressie merkbaar minder, en dat is precies waar je voor betaalt. Ten derde de naden — houd het pak tegen het licht en zoek naar plekken waar de lijmnaad loslaat of waar de stof dunner is geworden.
Betaal je de helft voor een pak waar al dertig starts op zitten, dan koop je een duur trainingspak. Vraag de verkoper altijd naar het aantal wedstrijden en naar hoe het pak bewaard is: opgevouwen in een la is goed, opgerold in een natte tas niet.
Gericht zoeken
Zoek altijd op modelnaam plus het woord "approved", en controleer het keurmerk op de foto voordat je bestelt.
Wedstrijdzwempakken bekijken Kniepakken vergelijken Fastskin-modellen bekijken
Partnerlinks: wij ontvangen commissie bij een aankoop, jij betaalt niets extra. Zie de affiliate disclaimer.
Veelgestelde vragen
Mag ik een wedstrijdzwempak dragen op een clubwedstrijd?
Ja, mits het model op de goedkeuringslijst van World Aquatics staat en het keurmerk zichtbaar op het pak gedrukt is. Nationale wedstrijden in Nederland en België volgen dat reglement. Bij twijfel laat je het pak vooraf zien aan de kamprechter; een controle achteraf kan een diskwalificatie opleveren die je eenvoudig had kunnen voorkomen.
Hoeveel sneller zwem je met een wedstrijdpak?
Betrouwbare cijfers ontbreken voor recreatieve zwemmers, en de winst valt bij vrijwel iedereen weg tegen de invloed van start, keerpunten en techniek. Reken op een klein voordeel op sprintafstanden, en alleen als het pak strak genoeg zit. Zwem je nog geen limiettijden, dan levert training meer op dan materiaal.
Hoe vaak kan ik een wedstrijdzwempak dragen?
Reken op tien tot vijftien wedstrijden met volledige compressie en ongeveer dertig starts voordat het pak duidelijk losser zit. Gebruik het niet voor trainingen: chloor, wrijving over de startblokken en warmte halen de compressie er veel sneller uit dan het aantal keren aantrekken.
Waarom past een wedstrijdzwempak zo moeilijk?
Dat is de bedoeling: de stof moet spierweefsel samendrukken en heeft daarom weinig rek. Trek het pak met droge handen in kleine stukjes omhoog, zonder ringen of lange nagels, en reken op tien tot vijftien minuten. Trekken aan de schouderbanden in plaats van aan de stof is de meest voorkomende oorzaak van scheuren.