UPF 50+: wat het cijfer echt betekent

UPF staat voor Ultraviolet Protection Factor en geeft aan hoeveel UV-straling een stof tegenhoudt. UPF 50+ betekent dat er minder dan een vijftigste doorkomt. Anders dan bij zonnebrand hoef je niets bij te smeren — maar de waarde geldt alleen voor de stof zelf, niet voor de huid die eronderuit steekt.

Wat het cijfer betekent

Een UPF-waarde is een verhouding: UPF 40 laat een veertigste van de UV door, oftewel 2,5 procent. Boven de 50 wordt niet verder geteld — dan volgt de aanduiding 50+, omdat het verschil tussen 50 en 80 in de praktijk verwaarloosbaar is.

UPF is niet hetzelfde als SPF

SPF, de factor op een tube zonnebrand, is een tijdfactor die alleen over UVB gaat: hij geeft aan hoeveel langer je in de zon kunt voordat de huid rood wordt. UPF gaat over zowel UVA als UVB en beschrijft hoeveel straling de stof doorlaat, ongeacht de tijd. Een shirt met UPF 50+ blijft de hele dag hetzelfde beschermen; SPF 50 werkt na twee uur, of na een keer zwemmen en afdrogen, aanzienlijk minder.

De normen

UV-Standard 801

Een Europese norm die de stof test in de zwaarste realistische toestand: nat, gerekt en na herhaald wassen en dragen. De waarden vallen daardoor lager uit dan bij andere normen, maar liggen dichter bij wat je in de praktijk overhoudt.

AS/NZS 4399

De Australisch-Nieuw-Zeelandse norm, die meet in droge, nieuwe en ongerekte toestand. Getallen liggen hoger, maar zeggen minder over een uitgerekt, nat zwempak na een seizoen gebruik.

Geen norm

Staat er alleen "UV-protectie" of "UPF 50" zonder norm, dan is de claim niet te controleren. De stof kan alsnog goed beschermen, maar je hebt er geen bewijs voor.

Wat de UPF-waarde bepaalt

• Weefseldichtheid — hoe minder ruimte tussen de draden, hoe minder UV erdoor komt. Houd de stof tegen het licht: zie je een raster, dan is de bescherming beperkt.
• Kleur — donkere en felle kleuren absorberen meer UV dan wit en pastel, bij dezelfde weving.
• Vezel — polyester houdt van nature meer UV tegen dan polyamide of katoen.
• Gewicht — dikkere stof beschermt beter, maar droogt langzamer.
• Behandeling — sommige stoffen krijgen een UV-absorberende toevoeging; die kan na tientallen wasbeurten afnemen.

Welke vezel wat doet, staat in polyester versus polyamide.

Waar kleding niet aan toekomt

Handen, voeten, oren, gezicht en de haarscheiding blijven onbedekt. Daar blijft zonnebrand nodig, plus een hoed met een brede rand en een zonnebril met UV-filter. Ook water weerkaatst UV: onder een parasol krijg je nog steeds straling van het wateroppervlak en van licht zand. Voor gezondheidsvragen over huidtype, medicatie of eerdere zonverbranding is de huisarts of huidtherapeut de aangewezen persoon.

Waarom er twee normen bestaan

De twee gangbare normen zijn ontstaan in verschillende omstandigheden. AS/NZS 4399 komt uit Australië en Nieuw-Zeeland, waar de UV-belasting hoog is en waar men vroeg begon met het labelen van kleding; die norm meet de stof zoals hij in de winkel hangt: droog, nieuw en ongerekt. UV-Standard 801 komt uit Europa en gaat ervan uit dat kleding gedragen wordt: nat, uitgerekt en na herhaald wassen. Dezelfde stof krijgt daardoor onder UV-Standard 801 een lagere waarde dan onder AS/NZS 4399. Dat betekent niet dat de ene norm strenger is dan de andere op alle punten — het betekent dat je twee getallen niet naast elkaar kunt leggen zonder te weten hoe ze tot stand kwamen.

Zelf inschatten zonder label

Ontbreekt een UPF-vermelding, dan kun je met drie eenvoudige controles vaststellen of een stof serieus beschermt.

1. Houd de stof tegen het licht. Zie je een raster van draden met licht ertussen, dan komt daar ook UV doorheen.
2. Rek de stof op tot ongeveer anderhalf keer de breedte en herhaal de test. Zo zit een kledingstuk op je lichaam.
3. Maak een hoekje nat en houd het opnieuw tegen het licht. Wordt de stof merkbaar transparanter, dan verliest hij nat bescherming.

Een stof die alle drie de tests doorstaat, houdt in de praktijk veel UV tegen — je hebt er alleen geen getal bij. Dat is precies het verschil tussen een gecertificeerd en een niet-gecertificeerd kledingstuk: niet per se de bescherming, wel de controleerbaarheid.

Bescherming over de tijd

De praktische conclusie: koop de maat die past in plaats van een maat kleiner, kies een dicht geweven en donker gekleurd kledingstuk, en vervang het wanneer de kleur zichtbaar is weggetrokken. Wat er met de vezels gebeurt, staat in rekt een zwempak uit?.

UPF en huidtype

Hoe snel je huid reageert op UV verschilt sterk per persoon, en dat verandert niets aan de UPF-waarde van een stof: die beschrijft de stof, niet de drager. Wat het wel betekent, is dat iemand met een lichte huid of een verhoogd risico eerder aan bedekkende kleding toe is dan aan een hogere factor zonnebrand, simpelweg omdat kleding niet vergeten of weggespoeld wordt. Voor vragen over huidtype, medicatie die de huid gevoeliger maakt, of controle van moedervlekken is de huisarts of dermatoloog de aangewezen persoon.

Wat het betekent voor je aankoop

Zoek naar UPF 50+ met vermelding van UV-Standard 801 of AS/NZS 4399, in een dicht geweven, donker gekleurde stof, en kies de maat die past in plaats van een maat kleiner. Modellen die het meest bedekken staan bij rashguard, UV-zwempak voor dames en UV-zwempak voor kinderen. Een vergelijking per model vind je in UV-zwemkleding vergeleken.

Veelgestelde vragen

---

Verder lezen in UV-zwemkleding

• Rashguard: schuurbescherming plus UV
• UV-zwempak voor dames